ترسِ پادشاه
ضحاک بر تخت نشسته بود و از دشمنی می‌ترسید که هنوز نمی‌دیدش. به مهتران گفت: «مرا در نهانی یکی دشمنست»؛ دشمنی که به گفتهٔ او «به سال اندکی و به دانش بزرگ» بود. فردوسی اینجا اسمی نمی‌برد، اما ما که داستان را می‌دانیم، می‌دانیم دشمن پنهان کیست: فریدون.
برای آرام شدن، بزرگان را جمع کرد تا بر محضری گواهی بدهند که او جز نیکی نکاشته و پادشاهی دادگر است. همه، از جوان و پیر، گواهی نوشتند؛ آن هم از ترس.
نکتهٔ دقیق: در متن شاهنامه، اینجا نامی از فریدون نیست؛ ضحاک فقط از «دشمنی پنهان، جوان و دانا» حرف می‌زند.
دادخواهی که از راه رسید
همان لحظه کاوه از راه رسید و فریاد زد: «که شاها منم کاوهٔ دادخواه». خودش را ساده معرفی کرد: «یکی بی‌زیان مرد آهنگرم». ماران روی شانهٔ ضحاک خوراکی جز مغز جوانان نداشتند و حالا نوبتِ فرزند کاوه رسیده بود. او از پادشاه پرسید:
و گفت: «شماریت با من بباید گرفت»؛ یعنی باید با من حساب پس بدهی.
بهای فرزند
ضحاک پسر کاوه را به او برگرداند:
اما این بخشش رایگان نبود. پادشاه به کاوه فرمان داد که بر همان محضر گواه شود. معنی ضمنی‌اش این بود: پسرت را پس می‌دهم، تو هم بگو که من دادگرم.
امضا می‌کنی یا نه؟
فرض کن جای کاوه‌ای. محضر جلوی توست، همهٔ بزرگان امضا کرده‌اند و پسرت هم سالم برگشته. چه می‌کنی؟
گواهی می‌دهیم که پادشاه جز نیکی نکاشته و دادگر است.
بزرگان همین را انتخاب کردند و فردوسی دلیلش را می‌گوید: ترس. اما این داستان دربارهٔ کسی است که این کار را نکرد؛ برگرد و آن یکی را هم امتحان کن.
کاوه همین را انتخاب کرد:
چرمِ آهنگری، پرچم می‌شود
کاوه چرم آهنگری‌اش را بر سر نیزه کرد و فریاد برآورد؛ از بازار هم گَرد برخاست، یعنی مردم به‌پا شدند:
بعدها فریدون همین تکه چرم را به دیبای روم و زر و گوهر آراست، از آن پارچه‌های سرخ و زرد و بنفش آویخت و نامش شد «درفش کاویانی». فردوسی دربارهٔ آن می‌گوید:
نکتهٔ دقیق: بیت‌های شاهنامه از «چرمی» حرف می‌زنند که آهنگرها هنگام کار می‌پوشند. در تصویرها معمولاً آن را پیش‌بند می‌کشند و ما هم همین‌طور کشیده‌ایم. نکتهٔ اصلی این است که پرچم او از ابزار کارش ساخته شد، نه از زر و جواهر.
پشت سرش مردم
کاوه تنها نماند. جهانی دورش جمع شد و او با آن پرچم به درگاه «سالار نو»، یعنی فریدون، رفت:
از اینجا کار به فریدون می‌رسد و او ضحاک را به بند می‌کشد؛ اما جرقه را یک آهنگر زد.
